Achter Paulus aan naar Griekenland

Voor mijn boekje over Johannes Wtenbogaert en de Braziliaanse menseneters moest ik mij stevig verdiepen in de apostel Paulus. Immers, Wtenbogaert gaat uitvoerig in op de vraag hoe je  Paulus’ zendbrieven moet lezen, in het bijzonder zijn brief aan de gemeente te Rome. Het was na alle Paulus-studie bijzonder om deel te nemen aan een korte oriëntatiereis naar Griekenland. Op zijn tweede en derde zendingsreis verbleef Paulus er. Natuurlijk bracht hij een bezoek aan Athene en hield een rede op de Areopagus tegenover de Acropolis  (Handelingen 17). Maar Paulus bezocht veel meer Griekse steden: Neapolis, Filippi, Tessaloniki, Berea en Korinte. Allemaal plaatsen waar nog antieke overblijfselen te vinden zijn. Met wat verbeelding kun je er Paulus zien rondwandelen, predikend, ruziënd, contacten leggend.

Over Paulus’ reizen lezen we vooral in het bijbelboek Handelingen. Vaak zijn bijzinnetjes in dat reisverhaal de moeite waard om even bij stil te staan. Het zijn in hun beknoptheid veelzeggende zinnetjes, niet van humor en/of teleurstelling ontbloot. Paulus’ bezoek aan Athene blijkt bepaald geen succesverhaal. Ook al probeert hij aan te sluiten bij geloof en taalgebruik van de Atheners, zo gemakkelijk geven zij zich niet gewonnen. Als Paulus over de opstanding begint moeten sommige hoorders smakelijk lachen. En anderen zeggen: ‘Daar mag u ons een andere keer meer over vertellen’. Toch zijn er een paar mensen die zich aansluiten. In het Noord-Griekse stadje Berea, tegenwoordig Véria geheten, heeft Paulus meer succes. Hij wordt er samen met zijn reisgenoot Silas welwillend ontvangen. Ook de joodse gemeenschap aldaar wil volgens Handelingen het goede nieuws over Jezus graag uit Paulus’ mond vernemen. Maar, ze luisteren natuurlijk wel kritisch en laten zich geen knollen voor citroenen verkopen. ‘En elke dag lazen ze in de heilige boeken om te kijken of het waar was wat Paulus zei.’ Hoe ze dat dan precies deden vermeldt het verhaal niet maar we kunnen ons er wellicht iets bij voorstellen. Op de foto ziet u in ieder geval het monument dat herinnert aan de rede van Paulus in Berea. Inclusief het kritisch luisterend publiek. Voor wie het geloven wil: het trapje waarop Paulus zijn rede afstak is in Véria nog steeds te bewonderen.  

Het moge duidelijk zijn dat Paulus’ pad door de antieke wereld bepaald niet over rozen ging. En dan was er ook nog kritiek van het thuisfront. Des te indrukwekkender om te zien wat hij allemaal bereisd heeft en hoe hij als ‘man van twee werelden’ vanuit een sterke inspiratie het zaadje van het christendom plantte in de Grieks-Romeinse wereld van zijn tijd.